W cieniu rewolucji KSeF szykuje się kolejna znacząca zmiana w polskim systemie podatkowym — raportowanie ksiąg rachunkowych w formie elektronicznej. Już wkrótce organy podatkowe zyskają dokładniejszy wgląd w rozliczenia finansowe przedsiębiorstw – nie tylko w VAT, ale również w CIT.
Obowiązek ten dotyczy w pierwszej kolejności największych podmiotów — grup kapitałowych oraz firm, których roczne przychody przekraczają 50 mln euro. Dla nich pierwszy plik JPK_CIT — zawierający dane z ksiąg rachunkowych (JPK_KR_PD) — zostanie złożony w marcu 2026 r., wraz z rocznym zeznaniem CIT. W kolejnych latach (2026–2027) obowiązek obejmie stopniowo kolejne grupy podatników CIT, m.in. podatników składających JPK_VAT.
Zakres zgłaszanych danych będzie rozbudowywany etapami — od początkowego wprowadzenia znaczników kont księgowych, aż po wskazywanie numerów identyfikacji kontrahentów, numerów faktur w KSeF oraz szczegółowych różnic między wynikiem bilansowym a podatkowym.
Kluczowym elementem przygotowań do JPK_CIT jest przygotowanie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe, aby dało się wygenerować prawidłowy plik JPK_CIT.
Program:
1. Harmonogram wdrożenia
- Objęcie grup kapitałowych i podatników, u których wartość przychodu przekroczyła równowartość 50 mln euro za 2025 r. - w terminie do 31 marca 2026 r.,
- Objęcie podatników obowiązanych do przesyłania ewidencji JPK_VAT za 2026 r. - w terminie do 31 marca 2027 r.,
- Objęcie pozostałych podatników CIT za 2027 r. - w terminie do 31 marca 2028 r.
2. Zwolnienia podmiotowe:
- Podatnicy zwolnieni podmiotowo (m.in. jednostki samorządu terytorialnego – w zakresie części dochodów),
- Podatnicy osiągający wyłącznie przychody zwolnione przedmiotowo (m.in. wybrane fundacje, stowarzyszenia, podmioty lecznicze),
- Podatnicy prowadzący uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów (m.in. wspólnoty mieszkaniowe).
3. Zwolnienia przedmiotowe:
- Jakie dodatkowe dane będzie można pominąć w stosunku do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wprowadzonych do ewidencji przed dniem 1 stycznia 2025 r.,
- Jakie dane za 2025 r. - składane w terminie do 31 marca 2026 r., można pominąć, m.in. NIP kontrahenta, numer KSeF faktur sprzedażowych, JPK_ST_KR, węzeł RPD - Rozliczenie Podatku Dochodowego,
- Czy w pliku JPK_ST_KR należy wykazać środki trwałe przyjęte po 1.01.2026 czy wszystkie będące na stanie jednostki.
- Jakie dane za 2025 r. - składane w terminie do 31 marca 2026 r. można dodatkowo pominąć w przypadku podatników stosujących Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej, tj. znaczniki identyfikujące konta ksiąg.
4. Struktury JPK_CIT w praktyce:
- JPK_KR_PD - z informacjami dotyczącymi ksiąg rachunkowych i rozliczenia podatku dochodowego, oraz
- JPK_ST_KR - z informacjami z ewidencji środków trwałych.
5. JPK_KR_PD - z informacjami dotyczącymi ksiąg rachunkowych i rozliczenia podatku dochodowego. Omówienie poszczególnych węzłów i pól, m.in.
- Węzeł Nagłówek - daty Od i Do, których dotyczy JPK_KR_PD / roku obrotowego/ roku podatkowego),
- Węzeł Podmiot 1 - znacznik dla podatnika CIT Estońskiego oraz dla podatnika stosującego MSSF,
- Węzeł Kontrahent
- Czy w pliku znajda się dane wszystkich kontrahentów czy tylko tych, z którymi zawarto transakcję w danym okresie,
- Węzeł ZOiS (zestawienie obrotów i sald):
- 8 schematów dla różnych typów podmiotów (m.in. banków, ubezpieczycieli, OPP, funduszy inwestycyjnych, domów maklerskich, SKOK, jednostek pozostałych, jednostek stosujących MSSF),
- czy ZOiS w pliku JPK_KR_PD prezentuje wszystkie konta czy tylko te posiadające zapisy,
- Jak poprawnie uzupełnić węzeł ZOiS w przypadku plików cząstkowych,
- Znaczniki Rachunkowe ZOiS:
- Czy można stosować znaczniki o mniejszym poziomie szczegółowości, gdy zakładowy plan kont nie jest tak szczegółowy wykaz znaczników,
- Stosowanie znaczników dla kont pozabilansowych,
- Jak mapować konta, gdy jednostka stosuje konta zarówno „4” jak i „5”,
- Węzeł Dziennik,
- Jeśli dla danego dowodu istnieją zapisy na trzech różnych kontach, ile razy dany dowód powinien wystąpić w węźle dziennik,
- Węzeł KontoZapis.
6. Omówienie dodatkowych znaczników kont:
- Znacznik konta wynikający z rozporządzenia Ministra Finansów,
- Dodatkowy znacznik wynikających z rozporządzenia Ministra Finansów,
- Możliwe użycie maksymalnie dwóch znaczników do jednego konta,
- Dodatkowy znacznik wynikających (Rozliczenie Podatku Dochodowego)
7. Węzeł RPD - Rozliczenie Podatku Dochodowego:
- Jakie rodzaje przychodów i kosztów, które trafiają do każdego ze znaczników (m.in. w których polach wykazywać poszczególne ulg, zwolnienia, dotacje):
- wysokość przychodów zwolnionych z opodatkowania – trwałe różnice pomiędzy zyskiem (stratą) dla celów rachunkowych a dochodem (stratą) dla celów podatkowych,
- wysokość przychodów niepodlegających opodatkowaniu w roku bieżącym,
- wysokość przychodów podlegających opodatkowaniu w roku bieżącym, ujętych w księgach rachunkowych lat ubiegłych,
- wysokość przychodów podlegających opodatkowaniu, niepodlegających ujęciu w księgach,
- wysokość kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodów –wykazuje się trwałe różnice pomiędzy zyskiem (stratą) dla celów rachunkowych a dochodem (stratą) dla celów podatkowych,
- wysokość kosztów nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów w bieżącym roku,
- wysokość kosztów uznawanych za koszty uzyskania przychodów w roku bieżącym, ujętych w księgach lat ubiegłych,
- wysokość kosztów uznawanych za koszty uzyskania przychodów, niepodlegających ujęciu w księgach.
- Wybrane problemy w zakresie wypełniania węzła RPD, m.in.:
- Dotacje, subwencje, dopłaty zwolnione od podatku,
- Naliczone, lecz nieotrzymane odsetki,
- Naliczone, lecz nieopłacone odsetki,
- Zapłacone odsetki, dotyczące poprzednich okresów,
- Jednorazowe amortyzacje de minimis i dla fabrycznie nowych środków trwałych,
- Odsetki od należności budżetowych,
- Koszty reprezentacji,
- Ubezpieczenie AC samochodów osobowych o wartości powyżej 150 tys. zł,
- Nieopłacone składki ZUS,
- Wypłacone po terminie wynagrodzenia, za poprzedni okres,
- Straty z lat ubiegłych,
- Ulga na złe długi,
- Przychody i koszty jako wspólnik spółek osobowych.
8. Węzeł RPD a znaczniki (PD):
- Znaczniki podatkowe a węzeł RPD:
- brak jasnego podziału w JPK_KR_PD na źródła przychodów kapitałowych oraz inne źródła przychodów,
- czy stosowanie znaczników S_12_3, służących do identyfikacji kont księgowych wykorzystywanych przy ustalaniu podstawy opodatkowania jest obowiązkowe,
- czy trzeba dokonać zmiany planu kont, aby odpowiadał on znacznikom S_12_3,
- czy jest automatyczne powiązanie między węzłem RPD a danymi z kont ze znacznikami S_12_3,
- czy brak spójności pomiędzy znacznikami S_12_3 a węzłem RPD uniemożliwi złożenie pliku JPK_KR_PD,
- jakie konta księgowe należy dodać do planu kont, a następnie je powiązać z odpowiednimi znacznikami PD, by móc przygotować zestawienie, które zasili węzeł RPD w pliku JPK_KR_PD,
- czy będzie pełna spójność między e-sprawozdaniem finansowym z notą podatkową, deklaracją CIT-8 oraz plikiem JPK_KR_PD z węzłem RPD,
- co w sytuacji różnic w raportowaniu CIT-8 a datą sporządzenia sprawozdania finansowego skutkującą innymi danymi,
9. JPK_ST_KR - z informacjami z ewidencji środków trwałych. Omówienie poszczególnych węzłów i pól, m.in.
- Węzeł Nagłówek - oznaczenie daty początkowej oraz końcowej roku obrotowego oraz roku podatkowego, gdy różni się od roku obrotowego,
- Węzeł ST_KR:
- Numer KSeF w przypadku faktur sprzedaży środków trwałych,
- Numer dokumentu OT,
- Rodzaj dokumentu stwierdzającego nabycie – pola do wyboru (S – umowa sprzedaży, D – umowa darowizny, N – wkład niepieniężny, W – wytworzenie, F – faktura VAT, I – inne).
- Metoda amortyzacji podatkowej (D – degresywna, L – liniowa, J – jednorazowa, I – inna, X – brak amortyzacji)
- Stawka amortyzacji podatkowej,
- Wartość początkowa, zaktualizowana wartość początkowa, kwota odpisów,
- Częstotliwość odpisu – pola do wyboru (M – miesięcznie, K – kwartalnie, R – rocznie, J – jednorazowy, S – sezonowa, I – inna, X – brak odpisu).
- Przyczyna wykreślenia z ewidencji (tytuł likwidacji) – pola do wyboru (A - przekwalifikowanie do innej grupy aktywów, S - sprzedaż, X - stwierdzenie niedoboru, K - kradzież, D - darowizna, N - wkład niepieniężny, I – inne).
- Prowadzenie ewidencji środków trwałych w excelu – czy dalej będzie możliwe.
10. Wybrane problemy techniczne
- Co w przypadku zmiany systemu księgowego? Czy można wysłać dwa pliki? (z nowego i starego systemu)?
- Jak wypełnić pole RPD dla pliku JPK_KR_PD w przypadku pliku za okresy cząstkowe?
- Problem z wolumenem danych - co w przypadku podatników generujących pliki przekraczające dopuszczalny limit wysyłki przez bramkę?
- Czy można dzielić plik JPK_ST_KR w przypadku dużej liczby danych?
11. Pozostałe problemy
- Integracja danych i systemów,
- Plik JPK a sprawozdanie finansowe,
- Co w przypadku korekty sprawozdania finansowego,
- Czy będzie dostępne środowisko testowe dla JPK CIT.
- Czy przesłanie JPK_CIT zwalnia z składania deklaracji CIT-8.
12. Odpowiedzialność za niewdrożenie JPK CIT
13. Dyskusja i sesja pytań Odpowiedzi ekspertów na pytania uczestników.
