Zmiany ustawy o ochronie i opiece nad zabytkami uchwalone 9 października 2025 r zmierzają do przyspieszenia rozstrzygnięć administracyjnych w sytuacjach, gdy brak reakcji organu w przewidzianym terminie może zostać uznany za milczącą zgodę oraz do zastąpienia dwóch decyzji wydawanych przez wojewódzkich konserwatorów zabytków w sprawie usunięcia drzew lub krzewów z terenów wpisanych do rejestru zabytków parków, ogrodów lub innych form zaprojektowanej zieleni, w odniesieniu do tych samych drzew lub krzewów - jedną decyzją wydawaną przez ten organ.
Proponowane rozwiązania są odpowiedzią na problem nadmiernej liczby procedur i przewlekłości postępowań.
Ustawa oczekuje na stanowisko Senatu i podpis Prezydenta RP.
Zmiany wejdą w życie po 6 miesiącach od daty publikacji w Dzienniku Ustaw.
Program szkolenia:
1. Ustalenia aktów prawa miejscowego wpływające na realizację robót budowlanych w obiektach zabytkowych i na obszarach zabytkowych
a) Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, plan rewitalizacji i uchwała krajobrazowa
- Ustalenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wprowadzane do aktów prawa miejscowego
- Problemy z nieprawidłowymi ustaleniami aktów prawa miejscowego - orzecznictwo sądów administracyjnych
2. Ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla obiektów zabytkowych
a) Wymagalność decyzji i ograniczenia uniemożliwiające uzyskania decyzji
b) Udział w postępowaniu Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
c) Ustalenia decyzji
3. Określenie zamierzeń inwestycyjnych zgodnie ze słowniczkiem ustawy Prawa budowlanego i ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
a) Roboty budowlane: budowa, rozbudowa, nadbudowa, przebudowa, remont
b) Obiekty budowlane: budynki, budowle, obiekty małej architektury, obiekty liniowe, obiekty tymczasowe
c) Rozpoczęcie robót budowlanych
d) Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego
e) Zabytek nieruchomy, zabytek archeologiczny
f) Prace konserwatorskie, prace restauratorskie
g) Historyczny układ urbanistyczny, historyczny zespół zabytków
h) Otoczenie zabytku
4. Prawne formy ochrony zabytków z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
5. Dokumenty i rozstrzygnięcia niezbędne do rozpoczęcia robót budowlanych w obiektach zabytkowych
a) Zgoda Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
- Decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
- Milcząca zgoda Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków - nowa procedura od 2 czerwca 2026 r.
b) Zgoda na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w obiektach rejestrowych i obiektach z gminnej ewidencji
- Możliwość uzyskiwania zgody dla robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę
c) Pozwolenie na budowę - dobrowolne cyfrowe procedury i projektowany system SOPAPB
- Wniosek o pozwolenie na budowę
- Uzgodnienie z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków
- Projekt budowlany - zmiany w Prawie budowlanym i nowe rozporządzenie ze zmianami
- Informacje o zakazie prowadzenia robót budowlanych wynikających z prewencyjnej ochrony obiektów zabytkowych
d) Zgłoszenie robót budowlanych - milcząca zgoda lub zaświadczenie organu
- Wymóg zgłoszenia robot budowlanych na obszarach wpisanych do rejestru zabytków
- Dokumenty niezbędne do zgłoszenia robót budowlanych na obszarach wpisanych do rejestru zabytków
- Sprzeciw fakultatywny dla robót budowlanych mogących pogorszyć stan zachowania zabytków
e) Dziennik budowy i elektroniczny dziennik budowy (e-DB) - obowiązujące przepisy i zmiany
- Zawiadomienie o rozpoczęciu robót budowlanych Nadzoru Budowlanego i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
6. Przebieg procesu budowlanego w obiektach zabytkowych
a) Obowiązki inwestora
b) Obowiązki uprawnionych uczestników procesu budowlanego: projektanta, kierownika budowy, inspektora nadzoru inwestorskiego
7. Wymagania kwalifikacyjne osób wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie przy obiektach zabytkowych wynikające z ustaw
a) O ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
b) Prawo budowlane po zmianach
8. Uprawnienia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w trakcie wykonywania robót budowlanych w zabytkach - obowiązujące przepisy i zmiany od 2 czerwca 2026 r.
9. Istotne i nieistotnymi odstąpienia od zatwierdzonej dokumentacji projektowej i warunków pozwolenia na budowę
a) Definicja nieistotnego odstąpienia
b) Obowiązki projektanta w zakresie kwalifikacji odstąpień
c) Wymóg zamiennego pozwolenia na budowę
10. Zasady wprowadzania zmian w projekcie technicznym
11. Samowola budowlana, jej konsekwencje i legalizacja
a) Nielegalne istotne odstąpienie od projektu budowlanego
b) Wykonywanie robót budowlanych niezgodnie z przepisami
c) Wykonywanie robót budowlanych pomimo ich wstrzymania
12. Roboty budowlane w obiektach zabytkowych
a) Bez zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
b) Niezgodnie z decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
c) Po objęciu obiektu prewencyjną ochroną Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków - obowiązujące przepisy
13. Zakończeniu robót budowlanych
a) Wymagane dokumenty
b) Zakończenie budowy
c) Zgłoszenie obiektu do użytkowania
d) Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie
e) Obowiązki informacyjne wynikające ze zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
14. Zmiana sposobu użytkowania obiektu bądź jego części
a) Zgłoszenie zamierzonej zmiany sposobu użytkowania
b) Wymagane dokumenty - zmiany
c) Wymóg pozwolenia na budowę przy zmianie sposobu użytkowania związanej z koniecznością wykonania robót budowlanych
d) Legalizacja nielegalnej zmiany sposobu użytkowania i jej konsekwencje
15. Pytania i odpowiedzi
